Veel beveiligings- en servicemedewerkers worden geconfronteerd met gewelddadige aanvallen, zo ook het treinpersoneel in het lokale en langeafstandsvervoer. Vaak worden zelfs passagiers hierdoor getroffen. Om conflictsituaties te kunnen tegengaan, maken vervoersbedrijven steeds vaker gebruik van technische oplossingen zoals body-cams, die de veiligheid van het personeel en de medereizigers moeten waarborgen.
Om het potentieel van de body-cam te onderzoeken, werd in opdracht van de deelstaat Noordrijn-Westfalen een veldstudie uitgevoerd naar het reguliere gebruik ervan in treinen van het regionale openbaar vervoer rond Keulen, die door LOGO werd geëvalueerd. Het onderzoek, dat tussen 2018 en 2020 werd uitgevoerd, richtte zich onder andere op het onderzoeken van het de-escalerende effect van body-cams en op de acceptatie ervan door medewerkers en passagiers. Als resultaat hiervan is een evidence-based opleidingsconcept ontwikkeld voor (trein)personeel dat body-cams draagt, waarvan de belangrijkste elementen in dit artikel worden gepresenteerd.
Ook de body-cams van NetCo, die zich onderscheiden door een krachtige accu en een groot, hoogwaardig display, werden in het kader van deze studie gebruikt. 
Wat is het resultaat van het onderzoek naar de effectiviteit van body-cams? Het uitgevoerde onderzoek toont de preventieve eigenschappen van de body-cam aan en bewijst dat de body-cams bijdragen aan een verhoogd gevoel van veiligheid in treinen. Meer dan 90% van het betrokken veiligheidspersoneel en de passagiers heeft dan ook een hoge acceptatie van de body-cam als technische veiligheidsmaatregel. Slechts een klein deel van de passagiers staat kritisch tegenover de body-cam vanwege privacyredenen en inbreuken op persoonlijkheidsrechten. De body-cam heeft als hulpmiddel dus een geruststellend en preventief effect en wordt door de testgroep positief beoordeeld. Er werd echter ook vastgesteld dat dit effect niet automatisch wordt gegarandeerd door het dragen van de camera, maar dat een professionele omgang vereist is om het volledige potentieel van de body-cam te kunnen benutten. Daarom is het essentieel om het personeel op de juiste manier en op basis van bewijsmateriaal te trainen voordat de body-cam wordt ingezet.
Hoe kan het personeel optimaal worden voorbereid op het gebruik van de body-cam? Op basis van de resultaten van het onderzoek naar de effectiviteit van de body-cam is inhoud voor een de-escalatietraining ontwikkeld, zodat het personeel wordt beschermd tegen agressie die onder andere te wijten is aan het dragen van de body-cam.
Belangrijke onderdelen van een de-escalatietraining voor body-cams zijn samengevat: * Technische aspecten * Juridische aspecten * Attitude- en gedragsgerelateerde elementen * Gebruik van minimaal één goed functionerende body-cam
Voorafgaand aan het gebruik van een body-cam moet het personeel vertrouwd worden gemaakt met alle technische functies van de body-cam, zodat iedereen weet wat hij moet doen als een situatie escaleert. Daarnaast is het belangrijk om ook aandacht te besteden aan de juridische aspecten, zodat de body-cam op een wettelijk conforme manier kan worden gebruikt en de voorschriften inzake gegevensbescherming ten aanzien van passagiers op begrijpelijke wijze kunnen worden weergegeven.
Naast technische en juridische aspecten moet ook intensief aandacht worden besteed aan het overbrengen van houdings- en gedragsgerelateerde elementen: om de kans op escalatie te minimaliseren, moeten situaties correct kunnen worden ingeschat. Hierbij is het van cruciaal belang wanneer en hoe op de body-cam wordt gewezen en wanneer deze in een kritieke situatie wordt geactiveerd. Als het personeel hierbij ongevoelig handelt en de body-cam bijvoorbeeld te vroeg inschakelt, kan dit aantoonbaar contraproductief en zelfs gevaarlijk zijn. Verder moet ervoor worden gezorgd dat tijdens de training ten minste één functionerende body-cam wordt gebruikt, zodat het personeel niet alleen een gedetailleerde demonstratie van de body-cam krijgt, maar ook de juiste bediening van de camera kan oefenen. Bovendien kan alleen de evaluatie van de gesprekssimulatie fouten bij het opzetten en positioneren aan het licht brengen, want als de camera de gesprekspartner niet registreert, kan deze geen preventieve of repressieve werking hebben. Bovendien kunnen op deze manier de onzekerheden en gevaren bij het gebruik van de body-cam worden geïllustreerd. Tijdens de training moet goed worden geoefend wanneer en hoe de body-cam in een potentieel kritieke situatie moet worden ingeschakeld, zodat negatieve ervaringen met het gebruik van de body-cam in de praktijk kunnen worden tegengegaan. ## Conclusie: de-escalatietrainingen voor een succesvol gebruik van body-cams
Kennis over het juiste gebruik, de juiste instellingen van de body-cam, een getraind beoordelingsvermogen en een zelfverzekerde omgang met de camera hebben alleen samen een positief effect en zorgen voor preventie en de-escalatie van (potentieel) kritieke situaties. Daarom wordt body-cam-training voorafgaand aan de inzet sterk aanbevolen en beschermt deze het personeel tegen geweld. De bovengenoemde trainingsaanbevelingen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, en het trainingsconcept zelf is getest en geoptimaliseerd met hulpverleners. Sinds 2020 biedt LOGO body-cam-de-escalatietrainingen aan voor personeel buiten het openbaar vervoer (bijvoorbeeld luchthavenbeveiliging, ordedienst).